Joby Aviation (JOBY) và “đồng ngành” eVTOL: Archer (ACHR), EHang (EH)

Bạn có bao giờ ngồi trong xe, kẹt cứng giữa dòng người và mơ về những chiếc ô tô bay lướt nhẹ trên đầu như trong các bộ phim khoa học viễn tưởng không?

Giấc mơ đó không còn xa nữa đâu. Thậm chí, nó đang đến nhanh hơn bạn tưởng. Mới đây, chính phủ Mỹ đã “bật một chiếc đèn xanh” cực kỳ quan trọng, chính thức mở đường cho những chiếc “taxi bay” này bước từ phòng thí nghiệm ra thế giới thực.

Năm 2026 được dự báo sẽ là MỘT NĂM QUAN TRỌNG, quyết định ai sẽ là người dẫn đầu trong cuộc đua lên bầu trời. Và hôm nay, mình sẽ cùng bạn “mổ xẻ” ba “tay đua” sừng sỏ nhất: Joby, Archer và EHang, để xem cơ hội đầu tư đang nằm ở đâu.

Cú Hích Lớn Nhất: “Đèn Xanh” Từ Chính Phủ Mỹ

Hãy tưởng tượng, chính phủ đột nhiên xây một “đường đua thử nghiệm đặc biệt” dành riêng cho xe bay. Đó chính xác là những gì đã xảy ra vào ngày 6/6/2025, khi chính phủ Mỹ công bố chương trình thí điểm tích hợp eVTOL (gọi tắt của “taxi bay” nhé).

Đây không chỉ là một văn bản trên giấy. Nó là một tín hiệu cho cả thế giới rằng: “Chúng tôi nghiêm túc về việc này.” Chương trình này sẽ giúp giải quyết hàng loạt câu hỏi hóc búa: taxi bay sẽ phối hợp với sân bay và kiểm soát không lưu ra sao? Ai sẽ đào tạo phi công?

Với nhà đầu tư chúng ta, điều này có nghĩa là cổ phiếu của các công ty taxi bay sẽ trở nên cực kỳ nhạy cảm với tin tức trong 6-12 tháng tới. Mỗi một thông báo, mỗi một bước tiến nhỏ cũng có thể tạo ra những con sóng lớn.

Và trong cuộc đua này, có hai “tay đua” người Mỹ đang ở vạch xuất phát.

Tay Đua #1: Joby Aviation (JOBY – YTD  +126.63%) – Người Tiên Phong Được Chống Lưng Bởi Các Gã Khổng Lồ

Joby giống như người anh cả trong cuộc đua này, đi trước một bước và có những “người bạn” cực kỳ quyền lực.

• Họ được ai chống lưng?
  • Toyota: “Bậc thầy” về sản xuất hàng loạt đang giúp Joby biến bản vẽ thành những chiếc máy bay thực thụ.
  • Delta Air Lines: Một trong những hãng bay lớn nhất thế giới đã rót tiền và dự định dùng máy bay của Joby để đưa khách ra sân bay.
  • Bộ Quốc phòng Mỹ: Không chỉ rót tiền, họ còn là khách hàng thực sự, giúp Joby có doanh thu và dữ liệu vận hành quý giá ngay cả trước khi bay thương mại.
• Họ đang làm gì? Joby đang ở những bước cuối cùng để có được “tấm bằng tốt nghiệp” quan trọng nhất từ Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA). Đồng thời, họ không chỉ ngồi chờ ở Mỹ. Joby đã ký hợp đồng để triển khai dịch vụ taxi bay tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) từ năm 2027, hứa hẹn rút ngắn chuyến đi từ Ras Al Khaimah đến Dubai chỉ còn 15 phút.

Điểm cần chú ý ở Joby: Họ có công nghệ tốt, có đối tác “khủng”, và có cả thị trường Mỹ lẫn quốc tế. Rủi ro lớn nhất là tiến độ cấp phép của FAA và nhu cầu vốn khổng lồ để xây dựng các “sân bay mini” (vertiport).

Tay Đua #2: Archer Aviation (ACHR- YTD  +15.90%) – Kẻ Thách Thức Sẵn Sàng Bùng Nổ

Nếu Joby là người đi trước, thì Archer là kẻ thách thức đầy tiềm năng, với một chiến lược rất rõ ràng: chuẩn bị mọi thứ sẵn sàng và chờ ngày “cất cánh”.

• Họ có gì trong tay?
  • Nhà máy sản xuất quy mô lớn: Hợp tác với Stellantis (chủ của các thương hiệu xe hơi như Jeep, Chrysler), nhà máy của Archer ở Georgia đã hoàn thiện, sẵn sàng sản xuất 650 máy bay mỗi năm.
  • Đối tác hàng không lớn: United Airlines đã đặt cược vào Archer, với tuyến bay đầu tiên dự kiến kết nối sân bay O’Hare Chicago và trung tâm thành phố.
  • Tiến độ kỹ thuật ấn tượng: Chiếc máy bay Midnight của họ vừa đạt mốc bay cao 7,000 feet, chứng tỏ khả năng vận hành trong môi trường đô thị.

Điểm cần chú ý ở Archer: Họ đã có gần như đủ bộ ba “nhà máy – đối tác – giấy phép vận hành”. Việc họ cần bây giờ chỉ là “tấm bằng tốt nghiệp” từ FAA cho mẫu máy bay Midnight.

Tay Đua #3: EHang (EH-YTD  +20.36%) Trung Quốc – Kẻ Dẫn Đầu Ở Một Sân Chơi Khác

Trong khi Joby và Archer đang cạnh tranh gay gắt ở Mỹ, thì tại Trung Quốc, EHang đã là nhà vô địch.

• Họ khác biệt ra sao? Máy bay của EHang nhỏ hơn (chỉ 2 chỗ) và hoàn toàn tự hành (không có phi công). Họ đã nhận được đầy đủ bộ chứng nhận để bay thương mại tại Trung Quốc và đã thực hiện hơn 10,000 chuyến bay an toàn.

Góc nhìn đầu tư: EHang là một case study thú vị về việc đi trước và chiếm lĩnh thị trường nội địa, đặc biệt là cho các chặng bay du lịch ngắn. Tuy nhiên, chính sự khác biệt về công nghệ (tự hành) và tiêu chuẩn an toàn có thể khiến họ gặp khó khăn nếu muốn mở rộng sang thị trường Mỹ hay châu Âu.

BẢNG SO SÁNH NHANH

Tiêu chí	JOBY	Archer (ACHR)	EHang (EH)
Cấu hình	Tilt-rotor, 1+4	1+4, 12 prop	Multicopter tự hành 2 chỗ
Tốc độ mục tiêu	~200 mph	~150 mph	~130 km/h
Tầm bay điển hình	~100–150 miles	~20–50 miles (quay vòng nhanh)	~30–35 km
Chứng nhận nổi bật	Part 135 (2022); đang vào giai đoạn TIA/Type Cert	Part 135/145 + training; chờ Type Cert	Type Cert (2023), Production Cert (2024), AOC (2025)
Thị trường mũi nhọn	Mỹ (eIPP), UAE (Dubai/RAK 2026–27)	Mỹ (United/Chicago), UAE 2026	Trung Quốc (du lịch/nội đô), mở rộng châu Á
Đối tác/Backers	Delta, Toyota, DoD/USAF	United, Stellantis	Chính quyền địa phương/đối tác du lịch

Vậy, Nhà Đầu Tư Nhỏ Lẻ Nên Làm Gì?

Cuộc đua này sẽ còn rất nhiều biến động. Đây là những “tín hiệu” bạn nên theo dõi trong 6-18 tháng tới:

• Tin tức từ chính phủ: Mỹ công bố thành phố nào sẽ tham gia chương trình thí điểm? UAE cấp phép bay thương mại khi nào?
• Năng lực sản xuất: Nhà máy của Joby và Archer có hoạt động đúng công suất không?
• Các đơn đặt hàng: Có hãng bay hay chính phủ nào đặt thêm máy bay không?

Với nhà đầu tư vốn nhỏ, thay vì cố gắng đoán xem ai thắng ai thua, chiến lược khôn ngoan là “đón sóng tin tức”. Hãy tạo một danh sách theo dõi riêng cho các công ty này và hành động dựa trên các cột mốc quan trọng.

Cá nhân mình cũng đang theo dõi các mã như JOBX (2X) và ARCX (2X) của JOBY và ACHR  cho các giao dịch lướt sóng ngắn hạn khi có tin tức tốt.

Disclaimer: Đây là một ngành công nghiệp mới, cực kỳ hấp dẫn nhưng cũng đầy rủi ro. Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và góc nhìn, không phải là lời khuyên đầu tư. Hãy luôn tự mình nghiên cứu kỹ trước khi xuống tiền nhé.

Bạn đặt cược vào “tay đua” nào? Hãy để lại bình luận bên dưới nhé!